„Katowice należy sprasować”

Kult jednostki w kraju rządzonym przez dyktatora, to jakby norma dla ogółu społeczeństwa. Rosja sowiecka to jeden z wielu przykładów XX w. Nazywanie miast od imienia przywódców, to nie hołd społeczeństwa, a raczej samouwielbienie dyktatorów otaczających się pochlebcami . Komunizm w Związku Radzieckim likwidował i piętnował pozostałości po rosyjskim caracie. Jednym z tych przejawów likwidacji była zmiana nazw miast : Piotrogród na Leningrad czy Carycyn na Stalingrad.

Śmierć Józefa Stalina w dniu 5 marca 1953 roku, była przyczyną do formalnej zmiany nazwy miasta w Polsce. Zmiana nazwy została uchwalona na najwyższych szczeblach władzy,  dekretem  z dnia 7 marca 1953 r. o przemianowaniu miasta Katowice na miasto Stalinogród i województwa katowickiego na województwo stalinogrodzkie.

DEKRET

z dnia 7 marca 1953 r.

o przemianowaniu miasta Katowice na miasto STALINOGRÓD

i

województwa katowickiego na województwo STALINOGRODZKIE.

Zgodnie z uchwałą Rady Państwa i Rady Ministrów Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z dnia 7 marca 1953 roku o uczczeniu pamięci JÓZEFA STALINA, stanowi się, co następuje:

Art. 1. Miasto Katowice przemianowuje się na miasto STALINOGRÓD, a województwo katowickie na województwo STALINOGRODZKIE.

Art. 2. Dekret wchodzi w życie z dniem 9 marca 1953 r.

Przewodniczący Rady Państwa      Aleksander Zawadzki

Sekretarz Rady Państwa   Marian Rybicki

Inicjatywę zmiany nazwy miasta (podsuniętą przez Bolesława Bieruta) zakomunikował działacz śląski Gustaw Morcinek. Była to  według władz,  idealna osoba nadającą się ( został wręcz zmuszony do przekazania na forum sejmu PRL ) do  podkreślenia wierności „wiecznie żywej idei“, jako znany i szanowany na Śląsku pisarz, autor szkolnych lektur, poseł  Stronnictwa Demokratycznego. Wydarzenie zostało szeroko rozpropagowane, Morcinka cytowała śląska prasa. Edmund Osmańczyk, przyjaciel pisarza, wspomniał później, że Morcinek na mównicy wyglądał jak człowiek, który jest trupem. Już wtedy przeczuwał, że sieje wiatr i będzie zbierać burzę: „Koledzy posłowie ziewali haniebnie, najmłodsza koleżanka pokazała mi język, a kilka dni później zaczęły napływać do mnie listy ze strasznymi pogróżkami”. Ale w głosowaniu Sejm jednogłośnie zatwierdził wśród długotrwałych, gorących oklasków dekret o przemianowaniu Katowic, a całe odium spadło jednak na Morcinka.Publikator: Dz.U. 1953 nr 13 poz. 51

Panorama nr 3 30 maja 1954 r.

Stopka redakcyjna, mało czytelna. Czy, aby redakcja chciała choć trochę ukryć nową, niechcianą nazwę.

arch. własne

Początkowo nazwę Stalinogród miała otrzymać Częstochowa, jednak odstąpiono od tego pomysłu (podobno pod wpływem argumentu: To jak teraz będzie brzmiała nazwa – Matka Boska Stalinogrodzka?). Zamiast Częstochowy zmieniono nazwę Katowic.

Do 25 marca po Katowicach jako nazwa, miało nie zostać śladu, z kosztami nikt się nie liczył. I nikt nigdy nie policzył kosztów tych zmian. Pracownicy małej spółdzielni wyrabiającej pieczątki do poniedziałku, 9 marca, przygotowali 5 tysięcy nowych stempli tylko dla Stalinogrodu. Właściciele samochodów musieli przerejestrować we własnym zakresie według poleceń Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Stalinogrodzie w ciągu dwóch tygodni.

„Poleca się dokonać zmiany wytłaczanego napisu na wszystkich tablicach rejestracyjnych pojazdów samochodowych w następujący sposób:

„Poleca się dokonać zmiany wytłaczanego napisu na wszystkich tablicach rejestracyjnych pojazdów samochodowych w następujący sposób:

  1. a)Wytłoczony na tablicach rejestracyjnych napis „Katowice” należy sprasować i zamalować lakierem koloru czarnego
  2. b)W tym samym miejscu literami poprzedniej wielkości wykonać starannie napis „Stalinogród” lakierem koloru białego

Jako termin powyższego ustala się dzień 25 III 1953 roku, po którym to okresie kontrolujące organa MO stosować będą kary administracyjne.”

źródło: internet

Zmiana nazwy miasta Katowic, na Stalinogród pociągała także wymianę dokumentów, zmianę wszystkich tablic na urzędach publicznych, tablic kierunkowych – drogowych, wszelakich zarządzeń ogólnikowych wcześniej wystawionych w formie drukowanej, wystawiane już zostały metryki urodzenia, akty zgonów czy ślubu.

Zmiana nazwy miasta Katowic, na Stalinogród pociągała także wymianę dokumentów, zmianę wszystkich tablic na urzędach publicznych, tablic kierunkowych – drogowych, wszelakich zarządzeń ogólnikowych wcześniej wystawionych w formie drukowanej, wystawiane już zostały metryki urodzenia, akty zgonów czy ślubu.

Powszechna niezgoda na nową nazwę, nie przekładała się opór, który w zasadzie był  niewielki. Był to czas terroru, UB, aresztowań oraz przesiedleń. Dlatego tym bardziej słynny jest czyn trzech nastolatek z Chorzowa. Natalia Piekarska, Zofia Klimonda i Barbara Galas – własnoręcznie przygotowały ulotki na drukarce dziecięcej z napisem „Precz ze Stalinogrodem”, „Stalingród nie pozostanie, będą Katowice” i rozrzuciły je po Katowicach i w Chorzowie, zostawiały pod serwetkami w restauracjach, na murach Huty „Kościuszko”, a nawet na drzwiach Urzędu Bezpieczeństwa w Chorzowie.Wkrótce przeżyły koszmar ubeckiego śledztwa – aresztowanie, bicie, poniżanie. 8 czerwca 1953 r. najstarszą – 17 letnią Barbarę Galas skazano na 4 lata więzienia, a dwie pozostałe dziewczynki umieszczono bez terminowo w zakładzie poprawczym. Piekarska i Galas to dziś Honorowe Obywatelki Miasta. Klimondowa nie żyła już, gdy Rada Miasta nadawała tytuły.

Tym numerem Śląski Tygodnik Ilustrowany PANORAMA  z dnia 4 listopada 1956 r. ponownie znajduje się w Katowicach ulica bez zmian.

arch. własne

Na fali odwilży 1956 roku Katowice Znowu stały się Katowicami. Nieoficjalnie nowej-starej nazwy zaczęto używać już jesienią 1956 r. Oficjalna zmiana tym razem trwała dłużej niż w 1953 r. 21 października 1956 r. Rada Narodowa podjęła uchwałę o wystąpieniu z wnioskiem „o przywrócenie miastu Stalinogród nazwy Katowice oraz województwu stalinogrodzkiemu nazwy województwo katowickie”. Sejm PRL zatwierdził dekret Rady Państwa z grudnia 1956 r. dopiero 22 marca 1957 r. Tak jak w 1956 roku, przy zmianie nazwy powołano się na wolę społeczeństwa śląskiego. Tym razem zgodnie z prawdą.

źródło: internet

Andrzej Goliński

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *